Ośrodek 'Brama Grodzka - Teatr NN'

Okolice Dworca Kolejowego - Przedmieście Piaski

Pierwszy budynek dworca kolejowego w Lublinie wzniesiono podczas budowy tzw. kolei nadwiślańskiej łączącej Lublin z Warszawą. Urzędowe otwarcie kolei miało miejsce 30 sierpnia 1877 r.
Dworzec od początku wydawał się zbyt mały, jak na potrzeby miasta gubernialnego, toteż w latach 1893-1894 przeprowadzono jego rozbudowę. W nadanym mu wówczas kształcie przetrwał do lat 20. XX w.
Już pod koniec października 1918 roku, dworzec został opanowany przez polskie oddziały w trakcie przejmowania władzy z rąk Austriaków. Był to jeden z ważniejszych obiektów w mieście, jako że sprawnie działająca kolej była gwarancją utrzymania łączności z resztą kraju. Tędy przybywały do Lublina zarówno oddziały wojskowe wraz z oficerami, jak też ważni działacze polityczni. Tędy też ekspediowano z miasta przedstawicieli władz okupacyjnych, a także żołnierzy innych grup narodowościowych dawnej monarchii austro-węgierskiej, obecnych w tym czasie w Lublinie. Między innymi udało się w bezkonfliktowy sposób przeprowadzić ewakuację oddziałów ukraińskich wyposażonych w 56 karabinów maszynowe, które w pełnym uzbrojeniu przemaszerowały przez miasto z Koszar Świętokrzyskich na dworzec i dopiero tam zgodziły się złożyć broń. W pierwszych dniach listopada dworzec oraz znajdujące się w sąsiedztwie budynki koszar tzw. "obozu południowego" znalazły się pod kontrolą oddziałów Polskiej Siły Zbrojnej. Po powstaniu Tymczasowego Rządu Ludowego w nocy z 6 na 7 listopada pomiędzy oddziałami POW, popierającymi nowy rząd, a batalionem Polskiej Siły Zbrojnej wiernym Radzie Regencyjnej, utworzyła się granica na rzece Bystrzycy. Sytuacja między wojskami początkowo była napięta i istniała realna groźba wybuchu bratobójczych walk, na szczęście skończyło się na bitwie na wyzwiska.