Ośrodek 'Brama Grodzka - Teatr NN'

Polska Siła Zbrojna

Polska Siła Zbrojna (Polnische Wermacht) były to oddziały polskie wchodzące w skład armii niemieckiej w końcowym okresie I wojny światowej.

10 kwietnia 1917 roku Austriacy przekazali komendę nad Legionami Polskimi w ręce niemieckiego dowództwa. Spowodowało to „kryzys przysięgowy” – żołnierze z dowódcą Józefem Piłsudskim na czele odmówili złożenia przysięgi na wierność monarchii pruskiej. Spowodowało to internowanie 15 000 legionistów – dalszych 3000 wysłano na front włoski. Do dyspozycji państw centralnych pozostała jedynie II Brygada Legionów (nadal pod komendą austriacką) i 2775 ochotników z których utworzono Polską Siłę Zbrojną (Polnische Wermacht). Oddziałem tym dowodził nominalnie generał – gubernator Hans Hartwig von Beseler, faktycznie jednak władza spoczywała w rekach gen. Feliksa von Barth, szefa Inspektoratu Wyszkolenia PSZ.
Werbowaniem nowych ochotników zajęła się Komisja Wojskowa przy Radzie Regencyjnej (ustanowiona 12 października 1917 roku). W ciągu roku PSZ zwiększyła liczebność do 9610 żołnierzy. Przeprowadzono kursy dla kawalerii, artylerii i saperów. W PSZ służyli m.in. Marian Kukiel i Mieczysław Mozdyniewicz. 12 października 1918 roku Rada Regencyjna wydała dekret zdejmujący niemieckiego generał – gubernatora z dowodzenia Polską Siłą Zbrojną. PSZ otrzymała nową rotę przysięgi i nową nazwę – Wojsko Polskie.

Rola w wydarzeniach listopada 1918.

Tuż przed uformowaniem się Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej do Lublina wysłano II batalion 2 pułku piechoty PSZ wraz z dowództwem (major Mieczysław Smorawiński). Liczył on około 650 żołnierzy, dobrze wyposażonych, choć w większości słabo wyszkolonych. Szeregowi żołnierze zostali rozmieszczeni w koszarach w okolicach dworca kolejowego, oficerowie zaś w kwaterach w centrum. Gdy w nocy 6/7 listopada nastąpił zamach stanu, POW odizolowało oddziały Polskiej Siły Zbrojnej za prawym brzegu Bystrzycy, a w hotelu „Victoria” internowano oficerów lojalnych wobec rady regencyjnej. Żołnierze batalionu wyruszyli do miasta by uwolnić dowódców i na linii rzeki doszło do spotkania z oddziałami lojalnymi wobec nowego rządu. Groźną sytuację rozładowało pojawienie się zwolnionych oficerów, którzy ogłosili przejście na stronę TRLRP. Od tego momentu 2 batalion PSZ stał się zbrojnym ramieniem nowej władzy.