Ośrodek 'Brama Grodzka - Teatr NN'

Rada Regencyjna Królestwa Polskiego

Rada Regencyjna Królestwa Polskiego powstała w związku z ogłoszeniem „aktu 5 listopada” przez cesarzy niemieckiego i austriackiego. Zapowiadano w nim utworzenie na ziemiach odebranych Rosji samodzielnego Królestwa Polskiego. 12 września 1917 Rada Regencyjna została zatwierdzona przez władze państw centralnych. Jej zadaniem miało być sprawowanie władzy zwierzchniej nad terytoriami, które miały wejść w skład przyszłego państwa.
W skład Rady wchodzili: książę Zdzisław Lubomirski, Hrabia Józef Ostrowski i prymas Aleksander Kakowski (było to nawiązaniem do tradycji interrexa).
Rada ustanowiła rząd Jana Kucharzewskiego który przejął od zaborców sądownictwo, szkolnictwo, służbę zdrowia i administrację.
Gdy władza państw centralnych zaczęła się rozpadać, Rada Regencyjna rozpoczęła przejmowanie kolejnych urzędów. 7 października 1918 roku ogłoszono niepodległość Polski, a pięć dni później przejęto kontrolę nad Polską Siłą Zbrojną z rąk generał-gubernatora Besslera. 25 października powołano nowy rząd Józefa Świerzyńskiego, który jednak został odwołany 4 listopada, po próbie zamachu stanu. Tego samego dnia Rada Regencyjna przystąpiła do tworzenia oddziałów jazdy (projekt gen. Tadeusza Rozwadowskiego), co dało początek polskiej kawalerii.

Rola w wydarzeniach listopada 1918.

Przedstawicielem Rady Regencyjnej w Lublinie był Juliusz Zdanowski. Prowadził on ostrożną politykę powolnego przejmowania władzy od administracji austriackiej i odmawiał wprowadzenia. Budziło to sprzeciw organizacji lewicowych i znacznej części społeczeństwa, domagającej się natychmiastowej niezależności. Powstanie Tymczasowego Rządu Republiki Polskiej było zamachem stanu przeciw władzy Rady Regencyjnej. Zdanowski został osadzony w areszcie domowym, nowy gabinet przejął administrację i władzę wojskową. TRLRP wezwał do wypowiedzenia posłuszeństwa Radzie Regencyjnej, o to samo w w stosunku do nowego rządu. Przybycie Piłsudskiego do Polski położyło kres sporom – tak Rada Regencyjna, jak i TRLRP oddały władzę w jego ręce i podały się do dymisji.