Ośrodek 'Brama Grodzka - Teatr NN'

Jan Arnsztajn

Jan Arnsztajn, pseud. Ćwiek 1897 - 1934

Lubelski lekarz, działacz sportowy i poeta – satyryk. Syn Marka Ajnsztajna – lubelskiego lekarza i działacza politycznego oraz poetki Franciszki z Meyersonów Arnsztajnowej.
Ur. w Lublinie 6 czerwca 1897 r. Uczęszczał do Szkoły Lubelskiej, którą ukończył w 1915 r. W latach szkolnych działał w harcerstwie oraz w Organizacji Młodzieży Narodowej. W końcu sierpnia 1914 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, gdzie w marcu 1915 r. założył egzamin podoficerski. Prowadził w POW. sekcję wywiadowczą, następnie pełnił funkcję komendanta dzielnicy I m. Lublina, pod koniec był w oddziale lotnym. Gdy na kilka dni przed ustąpieniem Rosjan z Lublina, żandarmi przyszli po niego, spuścił się z balkonu I-ego piętra na ulicę i zdołał ujść szczęśliwie, by w chwili wkroczenia ułanów objąć komendę nad swoim plutonem. Po wyjściu Rosjan od sierpnia do października 1916 r. został komendantem garnizonu POW pod pseudonimem “Jerzmanowski”. W 1917 r. został mianowany zastępcą komendanta Okręgu VIII POW. W ramach działalności w organizacji przygotowywał kursy wojskowe dotyczące służby polowej, terenoznawstwa, musztry formalnej i taktycznej. W r. 1918 wstąpił w szeregi armii polskiej i pełnił służbę wojskową do r. 1922. W 1920 r., podczas wojny polsko – bolszewickiej został ranny pod Ostrowiem.
Po wystąpieniu z czynnej służby wojskowej rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończył go specjalizując się w zakresie chorób płuc i serca. Odbył liczne podróże zagraniczne, m. in. do Szwajcarii, Austrii oraz Francji. Po powrocie do Lublina otworzył, podobnie jak ojciec, własną praktykę lekarską, wyjeżdżając od czasu do czasu do Wiednia, gdzie pracuje dla uzupełnienia wiedzy na klinikach profesorów Wenckenbacha i Neumana. Śladem ojca zaangażował się w działalność Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego, był także organizatorem Związku Peowiaków Lubelszczyzny.
Wielki miłośnik sporu znacznie przyczynił się do rozwoju kultury fizycznej w Lublinie. Pasjonował się także literaturą inicjując słynne w Lubelskiem niezależne szopki polityczne.
Za swą działalność społeczno – polityczną odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Legionowym - Odznaką "za wierną służbę" I Brygady, Krzyżem POW.
Zmarł w Warszawie, 31 stycznia 1934 r., pochowany zgodnie z wyrażonym przed śmiercią życzeniem, w mundurze na cmentarzu wojskowym na Powązkach.


Bibliografia:
K. Bielski, Most nad czasem, Lublin 1963.
W. Gralewski, Ogniste koła, Lublin 1963.
F. Arnsztajnowa, Jan Arnsztajn, [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego (Szkoła Lubelska) w XXX-lecie, 1906-1936, Lublin 1936, oprac. Zygmunt Kukulski i in., s. 291-292.
K. Juszczakowski, Historja II L.D.H. [Lubelskiej Drużyny Harcerskiej] im. Zawiszy Czarnego, w: Prywatne Męskie Gimnazjum, s. 72.