Ośrodek 'Brama Grodzka - Teatr NN'

Marek Arnsztajn

Arnsztajn Marek (Mordko) 1855 - 1930

Lekarz, działacz społeczny i polityczne, urodził się w Lublinie 13 października 1855 r., w rodzinie żydowskiej. Uczęszczał do Gimnazjum im. Stefana Batorego, gdzie w 1876 r. złożył egzamin dojrzałości. Studia medyczne ukończył na Uniwersytecie Warszawskim w 1883 r., a praktykę lekarską pogłębiał w czasie rocznego stażu w Wiedniu, Berlinie oraz Paryżu.
Po powrocie do kraju w 1884 r. osiadł na stałe w Lublinie, gdzie przez krótki czas pełnił funkcję ordynatora w szpitalu św. Jana oraz szpitalu żydowskim, następnie otworzył własną praktykę lekarską.
Zdobył szczególną popularność wśród ubogiej ludności Lublina, którą często leczył za darmo i wspomagał materialnie. Odbywał liczne szkolenia zagraniczne, m. in. w 1891 r. w Berlinie gdzie zaznajamiał się z leczeniem gruźlicy metodą Kocha. W 1913 r. jako przedstawiciel Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego uczestniczył w obradach Międzynarodowego Kongresu Lekarskiego w Londynie. W pracy zawodowej wykorzystywał najnowsze zdobycze nauki medycznej. Przynależność od 1884 r. do Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego umożliwiła mu także zajmowanie się pracą naukową. Na posiedzenia Towarzystwa wygłaszał referaty i przedstawiał opisy przypadków klinicznych zarówno z zakresu swojej specjalności – ginekologii, ale także interny, pediatrii, neurologii oraz chorób zakaźnych. ( Był jednym z pierwszych popularyzatorów metody operacyjnej w ginekologii). Na zebraniach Towarzystwa wypowiadał się często w ważnych sprawach społecznych i medycznych. W kresie międzywojennym był także członkiem Stowarzyszenia Lekarzy Polskich.
W okresie zaborów brał żywy udział w ruchu konspiracyjnym, a jego mieszkanie przy ul. Złotej 2 było ośrodkiem pracy patriotycznej i niepodległościowej. Jawną aktywność polityczną rozwinął w okresie rewolucji 1905 – 1907. Związany ideowo i organizacyjnie z Postępową Demokracją, uczestniczył w prowadzonych przez nią kampaniach propagandowych podczas kolejnych wyborów do rosyjskiej Dumy. W 1906 r. startował w wyborach do I Dumy, zwyciężając wprawdzie w pierwszej turze głosowania miejskiego, przegrywając jednak w wyborach gubernialnych. Działała także prężnie na polu oświatowym. Był jednym z założycieli znanego w Lublinie Towarzystwa Szerzenia Oświaty „Światło” propagującego idee patriotyczne i niepodległościowe. Wchodził w skład Komisji Rewizyjnej i zarządu koła lubelskiego. Była także jednym z organizatorów i członków założonej w 1918 r. Rady Szkolnej w Lublinie.
Marek Ajnsztajn zmarł 26 kwietnia 1930 r. w Warszawie, pochowany został na cmentarzu żydowskim w Lublinie. W jego pogrzebie uczestniczyło ponad dziesięć tysięcy osób. Za trumną szedł prezydent miasta, wszyscy dygnitarze wojewódzcy i miejscy, cała inteligencja polska i żydowska oraz niezliczone rzesze pacjentów i podopiecznych.

Bibliografia:
B. Dziemski, Marek Ajnsztajn (1855 – 1930), członek honorowy Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego, „Archiwum Historii Medycyny” z. 1 (1961).
K. Bielski, Most nad czasem, Lublin 1963.
W. Gralewski, Ogniste koła, Lublin 1963.